Alergia na gluten


 

 

Alergia na gluten chociaż w przypadku glutenu lepiej byłoby mówić o nietolerancji,

znana jest już starożytności i nazwana Celiakia czyli Choroba trzewna.

Po raz pierwszy została nazwana tak w 2 wieku naszej ery przez Greków „Koliakos”

czyli cierpienie w trzewiach. Gluten to nazwa zbiorowa protein występujących w różnych zbożach.

Największe znaczenie mają Gliadyny występujące w pszenicy.

W życie występuje sekalina natomiast hordeina występuje w jęczmieniu

Gluten jest kleistą substancją, która powoduje powstanie chrupkiej skórki na chlebie,

lub bułeczkach. Dlatego nie da się upiec chleba z ryżu, który nie zawiera glutenu.

Człowiek spożywa zboża od 12000 lat po raz pierwszy nastąpiło to w Babilonie.

Na celiakie choruje ok 0,005% społeczeństwa i jest o wiele rzadsza niż alergia na pszenicę.

Jest 2 razy częstsza u kobiet niż mężczyzn. Zachorowania są najczęstsze w okresie dzieciństwa

oraz po 50 roku życia

Gastroenteropia Glutenowa /GSE / występuje bardzo często, natomiast celiakia jest jakby

wierzchołkiem góry lodowej jest, szczególnym przypadkiem objawiająca się zanikiem

kosmków jelitowych. To jest zasadnicza różnica przy rozpoznaniu choroby.

Mogą być różne postacie kliniczne

  • pełnoobjawowa występują wszystkie objawy choroby
  • ubogoobjawowa występują zmiany w jelitach nie ma jednak objawów czynnej

choroby. Może jednak pojawić się m.in. niedokrwistość: niedorozwój szkliwa zębowego,

nawrotowe wrzodziejące zapalenia jamy ustnej, wczesny rozwój osteoporozy, depresja,

niedorozwój umysłowy, nawykowe poronienia, albo autyzm 

W pierwszym etapie choroby powstają śródnabłonkowe nacieki limfocytów IELs

/intraepithelial lymphocytes /. Następnie GALT czyli immunologiczny układ jelitowy

produkuje cytokiny które uszkadzają kosmki jelitowe. Dochodzi do wygładzenia

jelit i następowego zespołu złego wchłaniania. Dochodzi również do zburzenia motoryki,

i wytwarzania enzymów trawiennych.

Jakie są objawy i przyczyny alergii na gluten?

 

  • Niedokrwistość
  • Wzdęcia i bóle brzucha
  • Biegunka
  • Wymioty
  • Ciężkie wychudzenie mogące nawet zagrażać życiu
  • Problemy psychologiczne / depresje, lub nerwowość/

Przyczyny choroby nie są dostatecznie poznane Możemy jednak wyróżnić

  • genetyczne
  • metaboliczne
  • immunologiczne
  • infekcyjne np. infekcja Rotawirusami

Jak wykryć alergię na gluten?

 

Ostateczne wykrycie choroby daje nam biopsja jelit.

Możemy badać przeciwciała przeciw Transglutaminazie tkankowej oraz przeciwciała przeciw endomysium mięśni gładkich, tak zwane przeciwciała antyendomyzjalne (EMA – przeciwciała w klasie IgA)

Oczywiście w badaniu testami Mora możemy również rozpoznać alergię na gluten.

Gluten przekracza barierę krew/mózg więc mogą być różne objawy mózgowe dlatego badać

trzeba we wszystkich objawach objawach psychicznych, oraz dziwnych objawach neurologicznych

Kiedy należy podejrzewać alergię na gluten?

 

Należy przetestować alergię glutenu w takich schorzeniach jak:

  • Migrena
  • Wyczerpanie- zespół wypalenia
  • Chroniczny katar
  • Zwiększona podatność na infekcje
  • Astma
  • Zapalenie wątroby
  • Zapalenie trzustki
  • Reumatyzm
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Choroby serca
  • Stwardnienie rozsiane
  • Depresja

 

 

Jak leczymy alergię na gluten?

 

  • Najważniejsze znaczenie ma dieta bezglutenowa.

Ile powinna trwać – przynajmniej kilka miesięcy, jednak często musi być

kontynuowana do końca życia

W niektórych przypadkach udaje się odczulić gluten, jednak nie w każdym przypadku.

Jest trudne i musi być kontrolowane biopsją jelit, bo choroba rozwija się stopniowo.

Większość pacjentów jest zmuszona do stosowania diety przez całe życie.

Produkty bezglutenowe są specjalnie produkowane, są jednak niezbyt urozmaicone.

Problemem jest to że gluten dodawany jest nawet do wędlin i innych produktów .

Dlatego chorujący na celiakię muszą większość posiłków przyrządzać samodzielnie.

Bez glutenu pieczywo nie ma właściwości chrupiącego pieczywa, a wiele produktów

niby bezglutenowych może mieć domieszki pszenicy,Kupując inne zboża, nie wiemy

czy nie były one mielone w młynach,w których wcześniej była mielona pszenica i nie

są one zanieczyszczone pszenicą co ma znaczenie dla hyperalergików.

Inną sprawą jest cena, produkty bezglutenowe są niestety drogie, ale stają się coraz bardziej

dostępne i można już kupić aby urozmaicić sobie dietę. Wiele gospodarstw ekologicznych

zaczęło produkować zboża w sposób eokologiczny. Ma to duże znaczenie, dla ludzi

chorych i skazanych na codzienne szukanie jedzenia, czasami przez całe życie.

  • Oczywiście olbrzymie znaczenie ma leczenie jelita oraz uzupełnienie niedoborów

           witamin , aminokwasów oraz mikroelementów.

 

Jakie zboża nie zawierają glutenu?

 

  • Proso wyrabiana jest kasza jaglana która ma bardzo dobre właściwości, bo jako

               jedyne zboże ma właściwości odkwaszające.

  • Kukurydza cenne zboże jako jedyne zawiera witaminę A. Nadaje się do produkcji

             mąki do pieczenia placków/Tortilla / do sosów i zup, do obtaczania kotletów i ciast

             Niestety nie można jej spożywać zbyt często, bo również może powodować alergię.

             Bardzo często jest modyfikowana genetycznie GMO

  • Owies wbrew mylnym informacją w różnych portalach nie zawiera glutenu

              Jest stosunkowo „młodym” zbożem bo został znacznie później wprowadzony

              do spożycia niż pszenica, lub jęczmień. Jest głównie uprawiany jako karma dla

               zwierząt gospodarczych. Zasługuje na większą popularyzację, nie tylko w postaci

              płatków owsianych. Wartość energetyczna jest stosunkowo duża zawiera bowiem

             2-3 razy więcej tłuszczu, około 15 % białka /awenina i awenolina /, witaminy z

              grupy B/B1,B2,B6/. Wyróżnia się także dużą zawartością wapnia, magnezu, miedzi

              i lecytyny, zawiera też rozpuszczalną w wodzie krzemionkę.

  • Amarantus /Szarłat/ jest zbożem uprawianym przez starożytnych Azteków i Inków.

              Jest jedną z najstarszych roślin uprawnych świata. Amarantus zawiera dużo cennego

              białka zawierającego wszystkie egzogenne aminokwasy, szczególnie dużo lizyny,

              również duża jest zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych,

              co korzystnie wpływa. na układ krwionośny.

              Mikroelementy jest bogatym źródłem wapnia, magnezu, potasu i żelaza.

               Jest jeszcze dość drogie, ale mamy już uprawy w Polsce, nawet odmiany

               już mamy polskie, więc może stopniowo ceny spadną jeżeli wzrośnie

               zainteresowanie tym zbożem na co w pełni zasługuje.

  • Ryż jest najbardziej rozpowszechnionym zbożem świata stanowiąc podstawę wyżywienia                                                     ponad połowy ludności świata
  • Gryka nie jest właściwie zbożem, należy do rodziny rdestowatych. Jest cenną rośliną,

              ale stanowczo zbyt rzadko spożywaną. Zawiera dużo witamin z grupy Boraz witaminę E,

zawiera też dużo wapnia.   Najczęściej występuje pod postacią kaszy, oraz makaronów

 

Celiakia nie jest na szczęście zbyt częstą chorobą, natomiast alergia na pszenicę

i alergia na gluten występują coraz częściej wywołując wiele różnych dolegliwości.

Trzeba więc sprawdzać, czy nie mamy alergii na gluten lub na pszenicę, jeżeli występują

jakiekolwiek przewlekłe choroby.

Należy też zapobiegawczo zwiększyć różnorodność naszych posiłków,

a nie odżywiać się codzienną porcją pszenicy, w postaci chleba,bułeczek, makaronów,

pizzy, ciast, ciasteczek,paluszków , klusek, pirogów itp., ryzykując powstanie chorób.

   Opracował lekarz Waldemar Pawłowski